Nieuws•
Nieuws
Lector Jeroen Lutters neemt afscheid van ArtEZ en overhandigt drie nieuwe publicaties
foto: Boris Lutters
Op 12 juni neemt lector Kunsteducatie Jeroen Lutters afscheid van ArtEZ. Tijdens deze gelegenheid markeert hij het einde van zijn lectorschap én een nieuwe fase in zijn leven, door alvast drie recente publicaties te overhandigen aan Tamara Rumiantsev, directeur van ArtEZ Research Centre.
Na twaalf jaar aan ArtEZ verbonden te zijn geweest, kijkt Lutters terug op een periode waarin hij het denken over kunsteducatie heeft proberen uit te dagen en te verrijken. Niet met afgeronde conclusies, maar met een voortdurend onderzoekende houding. Zoals hij het zelf verwoordt:
“Ik zoek altijd naar het radicale anders-zijn van een mens.”
Kunst als vertrekpunt
In zijn werk stond steeds één overtuiging centraal: kunst is geen toevoeging aan educatie, maar het vertrekpunt. Educatie is meer dan een kunde, het is een kunst. Vanuit die visie ontwikkelde hij binnen het lectoraat Art education as Critical Tactics (AeCT) onder meer concepten als (no) university, artist educator en art-based learning, waarin kunst fungeert als bron van kennis en inzicht.
Zijn benadering botste soms met bestaande onderwijssystemen die gericht zijn op controle en uniformiteit. Tegelijkertijd bracht het nieuwe perspectieven op wat onderwijs kan zijn: een creatief, relationeel en open proces, waarin ontmoeting centraal staat.
Tijdens zijn afscheid presenteert Lutters zijn drie nieuwe titels die zijn denken en onderzoek verder verdiepen:
Deze bundel bestaat uit een twintigtal artikelen van vooraanstaande (inter)nationale denkers op het gebied van kunst- en cultuureducatie. Zij verkennen gezamenlijk het leren van kunst als een open en creatief domein. Het boek pleit voor vormen van leren waarin ruimte is voor verbeelding door een proces van ‘unlearning’: het loslaten van vaststaande kennisstructuren ten gunste van nieuwe, persoonlijke inzichten. De publicatie brengt bijdragen samen uit uiteenlopende disciplines - van kunst en design tot sociologie en zorg - en laat zien hoe kunst kan functioneren als een ‘teaching object’ dat denken en verbeelding activeert. Het boek is samengesteld door Jeroen Lutters, Fabiola Camuti en Rahul K. Gairola. Met bijdragen van (oud-)lectoren en medewerkers van ArtEZ, onder wie Daniëlle Bruggeman, John Johnston, Jeroen van den Eijnde en Marc Boumeester. Deze uitgave komt 23 juli officieel uit.
In dit werk gaat Lutters dieper in op het postreligieuze tijdperk waarin wij leven en op de vraag hoe kunst van betekenis kan zijn bij het vullen van ‘de godvormige gaten in het bestaan’ (Salman Rushdie). De kern van dit kunstzinnige denken is het poëtisch denken, dat zich niet keert tegen de wetenschap, maar wel verder kan reiken dan de wetenschap. Het werk steunt onder meer op de ervaringen die Lutters opdeed tijdens zijn fellowship aan de University of California. In dit werk werkt hij voor het eerst samen met zijn zoon, de gerenommeerde fotograaf Boris Lutters. Dit boek verschijnt op 12 juni.
Lutters schreef regelmatig over zijn ontmoetingen met kunstwerken, onder meer met het werk van Michelangelo, Caravaggio, Richter en Twombly. In deze studie beschrijft hij zijn ontmoeting met The Seagram Murals van Mark Rothko in Tate St Ives. Het is een persoonlijke ervaring waarin het kunstwerk fungeert als een ‘sprekend object’. Niet alleen het object, maar de hele omgeving (Cornwall) ‘spreekt’ daarin mee. Dit alles leidt tot een diepere gewaarwording van de sterfelijkheid van de mens, prachtig verbeeld in een foto-essay door Boris Lutters. Dit boek verschijnt begin juni.
Een derde levensfase
Lutters spreekt zelf liever niet over pensioen, maar over een ‘derde levensfase’: een periode van verdieping en rijping. Hij signaleert: “De belangrijkste opgave van deze biografische fase is voor mij de vervolmaking van het menszijn”. Komend jaar neemt hij bewust afstand van verplichtingen om ruimte te maken voor reflectie, schrijven en tijd met zijn familie en vrienden.
Betekenis voor ArtEZ
Met het afscheid van Lutters vertrekt er bij ArtEZ een lector die het gesprek over kunsteducatie steeds opnieuw openbrak en op scherp zette. Zijn nadruk op creativiteit als het meest fundamentele beginsel in het universum en daarmee de basis van het praktische menselijk handelen heeft zijn sporen nagelaten in onderwijs, onderzoek en de vele studenten en collega’s met wie hij werkte.
Tijdens het afscheid op 12 juni wordt niet alleen teruggeblikt, maar ook vooruitgekeken, in lijn met Lutters’ eigen praktijk, waarin niets definitief is en alles in beweging blijft.
Lees ook het interview met Jeroen Lutters, waarin hij aan de vooravond van een nieuwe fase in zijn leven terug- én vooruitkijkt. Niet met een lijstje hoogtepunten, maar met reflecties die blijven schuiven, meningen die nooit sluitend zijn en een nieuwsgierigheid die niet stopt.
