Messa reist door Marokko op zoek naar volksverhalen

Het idee om iets met volksverhalen te doen, zat al langer in Messa’s hoofd, vertelt ze. “Mijn oma was een geboren verteller. Elke avond na eten het vertelde zij haar kinderen een leuk verhaal om de dag positief af te sluiten. En op dagen dat er geen eten in huis was, vertelde ze een spannend verhaal om hen af te leiden.”

Volksverhalen zijn niet alleen bedoeld als entertainment; ze bevatten ook een levensles. “Bijvoorbeeld over hoe je omgaat met anderen”, zegt Messa. Zij voelde de behoefte om deze orale traditie vast te leggen. “De vertelkunst is namelijk aan het verdwijnen. Hoe dat komt? Dat weet ik niet precies. Maar ik vermoed dat de komst van televisie en internet ermee te maken heeft.” 

In het derde jaar van haar bacheloropleiding besloot Messa geen stage te gaan lopen. In plaats daarvan deed ze een reisproject, dat ze zelf financierde. In zes weken reisde zij naar zeven plaatsen in Noord-Marokko: Tanger, Tétouan, Quaa Asserasse, Al Hoceima, Oujda, Fez en Chefchaouen. Haar vader ging mee als tolk.  

In elke plaats ontmoette Messa een verhalenverteller. Soms via het netwerk van haar vader, soms via inwoners die haar hielpen zoeken naar een geschikte verteller. “De mensen waren zo behulpzaam en vriendelijk! Dat blijft me altijd bij.” 

Verhalenvertellers praten niet alleen. Ze gebruiken ook veel lichaamstaal, blikt Messa terug. “Soms gaan ze zelfs zingen! Zo nemen ze je mee in het verhaal. Ze triggeren de fantasie van hun toehoorders. En zorgen ervoor dat die het verhaal goed kunnen visualiseren.”

Messa nam de verhalen op. Soms enkel het geluid, soms ook het beeld. “Als animator verzamel ik namelijk niet alleen verhalen, maar ook mensen. Ik ben geïnteresseerd in hoe mensen bewegen, praten en kijken. Ik denk altijd: misschien kan ik daar nog iets mee voor een personage.” 

Messa vertelt dat juist de combinatie van verhalen (storytelling), film en tekenen haar naar de opleiding Animation Design bracht. “Ik had toen al vier jaar gewerkt als doktersassistent. Een mooi en ‘veilig’ beroep, maar ik zag het me niet mijn hele leven doen. De kunst trok altijd al. Online volgde ik onder meer jonge Marokkaanse makers. Die inspireerden mij om zelf meer te tekenen. Maar ik merkte dat ik niet verder kwam. Ik voelde dat ik iets miste.”

Sinds zij is gaan studeren bij ArtEZ, heeft ze zich als maker enorm ontwikkeld, vindt Messa. “Vroeger was ik er vooral op gefocust dat mijn werk er mooi uitzag. Nu stel ik het verhaal centraal. Dus dat wat ik wil overbrengen. Die manier van denken heb ik geleerd in Zwolle. En daardoor maak ik nu ander werk.”  

Ze geeft een voorbeeld. “Vorig jaar semester maakte ik Niet lekker in mijn vel, een animatiefilm van twee minuten. Die gaat over de continue zoektocht van veel vrouwen naar fysieke zelfverbetering. Ze willen bijvoorbeeld ander haar, een andere neus, nieuwe kleding. In de animatie vermoordt het personage een knappe vrouw. En vervolgens ‘vervelt’ ze haar: ze trekt letterlijk het vel van de ander aan om zich mooier te voelen.” 

De reis naar Marokko leidde in eerste instantie niet tot een animatiefilm, maar tot een boekje met volksverhalen. “Het was best een uitdaging om het te maken, want ik houd niet zo van schrijven”, zegt Messa. “Maar ik heb van het schrijfproces wel geleerd om heel goed na te denken over wat ik wil overbrengen. En hoe ik dat kan doen.” 

De reis en het boekje fungeren ook als vooronderzoek voor Messa’s afstudeerproject. “Dan ga ik wel een Marokkaans volksverhaal animeren.”  

In de toekomst wil Messa meer animaties over volksverhalen maken. En die online delen. “Daarnaast zou ik graag een taalcursus Tamazight ontwikkelen, met animaties, voor Marokkaanse kinderen in Nederland.” 

Messa raadt andere studenten aan ook te gaan reizen, als ze de mogelijkheid hebben. “Natuurlijk, online kun je veel informatie vinden. Maar de ervaring van reizen is zó anders. Je bent omringd door het echte leven. Je komt op nieuwe plaatsen, ontmoet nieuwe mensen. Dat is super inspirerend!”  

Dit verhaal is onderdeel van een serie verhalen over studeren in het buitenland. Lees ook de verhalen van Anne-Roos Albers, Freek Domburg en Tijl Schutz.