Publicaties

Hieronder de belangrijkste publicaties van het AeCT - lectoraat Kunst- en cultuureducatie.  

De serie Studies in Art Based Learning door Jeroen Lutters uitgegeven door ArtEZ Press
De serie Studies in Art Based Learning door Jeroen Lutters uitgegeven door ArtEZ Press

No School Manifesto

No School Manifesto is een lees-, kijk- en gebruiksboek voor mensen werkzaam in het (creatieve) onderwijs (informeel, secondair, beroepsonderwijs, academies), museale educators, kunstenaars in brede zin, beleidsmakers, en voor iedereen met een warm hart voor onderwijs en de interesse om via creativiteit nieuwe toekomstperspectieven te kunnen ontwikkelen.

No School is een beweging die leren en het onderwijs open wil breken via creativiteit. Nieuwsgierig zijn en experimenteren, ongebreideld denken, maken en ontwikkelen — zelf en met elkaar— en diversiteit zijn basiselementen van alle vormen van leren en samen kunnen functioneren. In het huidige onderwijssysteem sneeuwen die waarden geregeld onder door regels, wetgeving, bureaucratie, eenheidsaanpak, en weinig aandacht voor de intrinsieke leergierigheid van zowel de leerling als de docent. 

Daarom No School, dat als een groeiende beweging samen met het creatieve veld ruimte wil bieden aan experiment, flexibiliteit, samenwerken, 'wild' denken, vooruitzien; buiten de gebaande paden experimenteren met andere vormen van leren, waarin creativiteit het sleutelbegrip is. 

No School Manifesto opent mogelijkheden om daarover na te denken en mee te experimenteren. Het is geen uitputtende analyse van die aanpak — dat kan ook niet omdat No School niet statisch is, voortdurend evolueert en telkens opnieuw plaats bepaalt. 'Nieuwsgierigheid', 'Magnetisme, 'Zigzag'; via een A-Z-Lexicon met prikkelende begrippen worden kernwaardes en attitudes verkend, en wordt studentenwerk getoond dat daarop aansluit. Het boek wordt ingeleid met een uitleg over de urgentie van No School, en een essay over de fundamentele waarde van creativiteit. Het overkoepelende Manifest vat samen waar No School en het boek voor staan. 

Auteurs: Ilse Ouwens, Fabiola Camuti, Betje Stevens (eds.)
Uitgegeven door Valiz
Bestellen via Valiz 


De Scheppende Rede. Introductie tot het werk van Ralph Waldo Emerson

In dit boek richt Jeroen Lutters zich op het belangwekkende werk van de dichter-denker uit Concord, Massachusetts: Ralph Waldo Emerson. Emersons werk ligt ten grondslag aan het denken van grote Amerikaanse auteurs als Pierce, Dewey en Rorty en grote Nederlandse schrijvers als Louis Couperus en Frederik van Eeden. Creativiteit verschijnt in zijn werk als een teken van hoop. Een vitale kracht in de natuur, de mens, het onderwijs en de cultuur. De scheppende rede, die, als ‘de taal van de juiste hersenhelft’, kan helpen bij het oplossen van problemen die ons dagelijks omgeven.

Het boek is geïllustreerd met werken van Tacita Dean, waarbij, wandelend door de tijd en de ruimte, van de negentiende naar de eenentwintigste eeuw, van de Verenigde Staten naar Engeland, haar werk in gesprek komt met het werk van Ralph Waldo Emerson. Tacita Dean, afkomstig uit Kent, woonachtig in Berlijn, is sterk beïnvloed door het werk van Europese schrijvers als W.G. Sebald. Creativiteit is een belangrijk thema. Toch lijken in haar werk de ‘doodskrachten’ te overheersen. De natuur, de mens en de beschaving hebben een ‘Russian ending’.

Uitgegeven door Gompel & Svacina

Bestellen via Gompel & Svacina


Creative Theories of (Just About) Everything

Door de bronnen en betekenis van creativiteit vanuit een actueel oogpunt te heroverwegen, onderzoekt Lutters de oorsprong van creativiteit, de kennis van creativiteit en de politiek van creativiteit. Lutters introduceert hiermee een nieuwe denktraditie over creativiteit; het creatief materialisme. Creative Theories of (Just About) Everything definieert hiermee een 'mogelijke wereld' waarin creativiteit deel uitmaakt van alles in de natuur. Het kennen en gebruiken van deze creatieve bron moet een vormende kracht zijn, niet alleen in de kunsten en in het onderwijs, maar ook in het heroverwegen van onze samenleving als geheel.

Het boek dient als inspiratiebron voor kritische en creatieve denkers, kunstenaars, kunsthistorici, filosofen, literair onderzoekers, cultuur- en sociale wetenschappers en iedereen die geïnteresseerd is in het onderwerp creativiteit.

Uitgegeven door Valiz i.s.m. ArtEZ
Auteur: Jeroen Lutters
Art works: Ina Meijer
Series: vis-à-vis
Design: Sam de Groot

Bestellen via webshop Valiz


 Het Kunstwerk in het Tijdperk van Zijn Technische Reproduceerbaarheid
In dit korte artikel vestigt Jeroen Lutters onze aandacht op het werk van Walter Benjamin, bijna 100 jaar na de publicatie bin German (1936), en 50 jaar na de publicatie in het Nederlands (1970).


No School Station: een podcastserie gehost door Radio ArtEZ. Een project van AeCT in samenwerking met ArtEZ studium generale. Dit is bij uitstek de tijd om ons onderwijs te overdenken. Wat er momenteel om ons heen gebeurt laat ons namelijk zien dat blijven bij de norm niet werkt! Samen met het Art Education as Critical Tactics team van ArtEZ brengen we jou: No School Station, een vierdelige miniserie over onderwijs buiten de onderwijsinstellingen. Het project is gecureerd door Fabiola Camuti en Cassandra Onck, onder redactie van Joke Alkema voor studium generale, geproduceerd en gehost door Dennis Gaens.


Tien jaar Art Based Learning: een terugblik (Cultuur + Educatie 52, jaargang 18, 2019)

In dit essay belicht Jeroen Lutters de ontwikkeling van Art Based Learning (ABL). Hij schetst de kenmerken van de aanpak en laat zien dat deze in steeds meer (beroeps)praktijken begint door te dringen. (Cultuur + Educatie, jaargang 18, 2019, nr. 52, blz 30-40. Cultuur + Educatie is het tijdschrift van LKCA over onderzoek naar leren, lesgeven en overdracht in kunst en cultuur).


Column van Jeroen Lutters in DaltonVisie (tijdschrift voor Daltononderwijs, juni 2019)

'Het Opschorten van het Ongeloof' column van Jeroen Lutters over geloven in creativiteit, creatief denken en creatieve wetenschap. (DaltonVisie, jaargang 7, nummer 4, juni 2019)
Lees hier de column


Studies of Art Based Learning Box

 De verzamelbox Studies in Art-Based Learning verkrijgbaar. Er zijn slechts 100 gesigneerde exemplaren van deze verzamelbox beschikbaar.

De boeken Sprekende Objecten, Ema (naakt op een trap) en Cy Twomblys Quattro Stagioni door Jeroen Lutters zijn nu gebundeld in een prachtige zwarte box waarop verschillende beelden uit de serie boeken in reliëf in het materiaal zijn gedrukt. De drie boeken tonen elk op hun eigen manier hoe de methode Art-Based Learning als kennisbron voor existentiële vragen kan dienen. 

U kunt deze box aanschaffen voor € 72,95.
Bestellen via webshop ArtEZ Press


In the Shadow of the Art Work

Art Based Learning in Practice

Inleiding in Art-Based Learning: een methode die de toeschouwer in staat stelt om met kunstwerken in dialoog te gaan en het creatieve denken stimuleert. Het boek biedt een concreet kader voor een onbegrensd proces van kennis vergaren en delen, in de kunsten en ver daarbuiten met mooie voorbeelden als uitgangspunt, Caravaggio, diverse films, literatuur

Art-Based Learning is een methode die de mogelijkheid biedt om in dialoog met het kunstwerk te zoeken naar nieuwe verbanden en betekenissen. Het begint met het stellen van een persoonlijk relevante vraag en onderzoekt het ‘sprekende object’, possible worlds, het vertellen van een verhaal. Het is een open, niet-dwingend proces met veel variaties; het is niet lineair maar concentrisch, waardoor op elk niveau ieder aspect weer kan terugkomen. 

Auteur: Jeroen Lutters

Uitgegeven door Valiz ism ArtEZ
Ontwerp: Sam de Groot
Serie: vis-à-vis 
paperback | 304 blz. | 23,5 x 16 cm (staand) | ISBN 978-94-92095-66-4 

Bestellen via webshop Valiz


Cy Twomblys Quattro Stagioni

Het grote plezier van naar kunst kijken en daarin opgaan is dat het de deur naar ‘mogelijke werelden’ opent. Dit ondervindt ook Lisa in deze kunstnovelle.

Lisa staat oog in oog met de dood. Op de vraag naar de duur van het leven ontstaat een dialoog met vier werken van de Amerikaanse schilder Cy Twombly. In haar overdenkingen volgt ze Twomblys voetsporen en komt ze in contact met vele kunstwerken, gedichten en muziek.

 Auteur: Jeroen Lutters

Bestellen via ArtEZ Press

 


Profiel Essay Loïs Lint - De kunst van het leren en het leren van kunst - interview Jeroen Lutters  

met interview Jeroen Lutters door Loïs Lint, derdejaars ArtEZ Docent Theater
lees hier het essay


Artikel in Zuurstof & Tegenwind & Rozet Onderwijs - Verwonderen (okt 2018)

Gesprek met Jeroen Lutters, door Eva Vesseur: 'Teveel denken kan verwondering in de weg zitten'
lees hier het artikel


Publicaties op website AIRs (ArtEZ International Research school)

AIRs invites national and international art researchers to reflect critically on and stimulate the debate about art research. Their findings, impressions and critical notes are published in papers.
https://airs.artez.nl/publications/


Artikel in NRC(4 okt 2018) van Clarice Gargard over Art Based Learning

lees hier het artikel


The Trade of the Teacher

Maakt de denkwijze van een van de belangrijkste hedendaagse cultuur- en literatuurwetenschappers inzichtelijk op een persoonlijke, precieze en toegankelijke manier. Een bron van inspiratie voor studenten en docenten in de kunsten en de geesteswetenschappen.
Auteur(s): Jeroen Lutters
Redactie: Mieke Bal, Jeroen Lutters
Ontwerp: Sam de Groot
Serie: vis-à-vis

2018, Valiz met ArtEZ University of the Arts, Arnhem–Zwolle–Enschede | paperback | 144 blz. | Engels | ISBN 978-94-92095-56-5. 
Bestellen via Valiz


Magazine Kunstzone (maart 2018) met diverse artikelen vanuit ArtEZ

Het thema van deze editie (#3) is De Onderzoekende Docent. Met onder meer artikelen van Jeroen Lutters, met het artikel ‘No School. 'Het Einde van het Schoolse Denken', Olga Potters met ‘Ruimte voor en door creativiteit’, John Johnston over de internationale master Artist Educator en master kunsteducatie, Janeke Wienk en Emiel Copini met het artikel 'Het Eigene in CKV-onderzoek'. Tot slot is er het artikel 'De Ontregeling Voorbij', door Nishant Shah (dean ArtEZ Graduate School). Nishant schetst hierin een beeld van de nieuwe rol van de docent in het klaslokaal, in het licht van digitale ontwikkeling van de 21ste eeuw. Deze editie van Kunstzone leert de lezer hoe ArtEZ tegen het kunstonderwijs aankijkt.


Dansmagazine (nr. 2, 2018) met interview Jeroen Lutters 

Interview van Jeroen Lutters door Jolanda Keurentjes over storytelling, in aanloop van de conferentie Next Move over ‘Wie is de dansdocent van de toekomst?

klik hier om een los nummer te bestellen


Next Move Lab - de dansdocent in 2025

Jeroen Lutters schreef de uitgeleide in deze bundel met persoonlijke verhalen, stories, van vier studenten en docenten van ArtEZ Bachelor opleiding Docent Dans (uitgave 2018).


Leren van kunst, ruimte voor en door creativiteit

Leren van kunst, ruimte voor en door creativiteit' (uitgeverij Coutinho) is een boek voor (aankomende) leraren basisonderwijs. Het boek gaat over het stimuleren van creativiteit bij kinderen. Wat kan je als leerkracht doen om de creativiteit van de kinderen in je klas vleugels te geven? Creativiteit is van groot belang voor opgroeiende kinderen. Het vermogen om iets voor te stellen dat er niet werkelijk is. Daarmee krijgen kinderen de handvatten om de toekomst vorm te geven in al haar steeds veranderende complexiteit. Maar hoe geef je dit vorm in de klas? Dit boek wil inspireren, informeren, uitdagen en verwarren. Het biedt handvatten en ontneemt ze tegelijkertijd weer. Het nodigt uit tot creatief denken en schept ruimte in het onderwijs. Het boek is gebaseerd op een groot nationaal onderzoek naar kunst- en cultuureducatie, 21e eeuwse vaardigheden en schoolvisie binnen het basisonderwijs: D21. Olga Potters en Suzan Lutke zijn de auteurs van het boek.

Olga Potters x Suzan Lutke
ISBN 978 90 469 0 614 9 NUR 840 
Bestellen via Coutinho of via bol.com


Ema (naakt op een trap). Studies in Art-Based Learning

Uitgegeven door ArtEZ Press (2017)

Met Ema (naakt op een trap) neemt Lutters, lector Kunst- en cultuureducatie bij ArtEZ, de lezer in deze rijk geïllustreerde uitgave mee in de gedachtewereld van Ema, een jonge vrouw die op het schilderij Ema (1966) van Gerhard Richter de trap afdaalt.
Ema is een jonge kunstenares, die wil ontdekken wat creativiteit voor haar betekent. Ze begint aan een bewustwordingsproces, een zoektocht naar meesterschap die haar in gesprek brengt met haar leraren en met haar grote leermeesters, de kunstenaars Gerhard Richter, Marcel Duchamp en John Cage. Reis met Ema mee in dit hedendaagse sprookje en ervaar Richters Ema als sprekend object.


Creatieve Industrie, onderwijs ontwerpen voor de wereld van morgen

Artikel maart 2017 kz kunstzone

In het maart nummer van magazine kz kunstzone, interviewt Judith Boessen Jeroen Lutters, onze lector kunst- en cultuureducatie.
'Creativiteit is het enige instrument waarmee  we een ingestorte wereld opnieuw kunnen opbouwen'. 


Hommage aan Mieke bal

Artikel 05-04-2017 in Metropolis M

In Metropolis M verscheen het artikel 'Hommage aan Mieke Bal', geschreven door Jeroen Lutters. De invloedrijke kunst en cultuurtheoreticus Mieke Bal werd vorige week door de Universiteit van Amsterdam geëerd voor haar verdiensten. In de maanden maart en april zijn er drie exposities te zien waar ze direct bij is betrokken. De eerste in Oslo in het Munch Museum (gastcurator); de tweede in het Stedelijk Museum in Amsterdam (curator Magriet Schavemaker); de derde in het Castrum Perigrini (curator Nina Folkersma).


Sprekende objecten

Uitgegeven door ArtEZ Press (2015)

Sprekende objecten: studies in art based learning (2015) is een studie waarbij auteur Jeroen Lutters zich de vraag stelt wat de beschaving is. Hij zoekt een antwoord op deze vraag door een dialoog aan te gaan met twaalf belangrijke kunstwerken. Fotografie, film en beeldende kunst wisselen elkaar af. Kunst blijkt bij alles, meer dan een illustratie, een manier van denken.


Plato's voetafdruk

Publicatie 01-10-2014 (pdf) - Hardcopy gratis te bestellen via lectoraat.kce@artez.nl  

In de publicatie van deelonderzoeken van het Maestro Program: Core Curriculum Program geeft men antwoord op de vragen: Wat is de plek van bildung en liberal arts in het hbo? Welke pedagogische visie en didactische aanpak maken deze educatieve tradities passend in het hbo van de 21e eeuw? Een moderne didactiek die valt of staat met passende inhoud, docenten, methodiek, techniek en omgeving?


Een leven lang leren van kunst 

Publicatie 12-09-2012 (pdf) 

Op 12 september 2012 promoveerde lector Jeroen Lutters op zijn onderzoek In de schaduw van het kunstwerk: Art-Based Learning in de praktijk. Voorafgaand aan de promotieplechtigheid hield Jeroen Lutters zijn 'lekenpraatje': een korte uiteenzetting van zijn onderzoekswerk in eenvoudige bewoordingen om de grote lijn van zijn onderzoek toe te lichten. De tekst die hij uitsprak, kunt u hier downloaden.


Kunst hoort in opleiding

Artikel in de Stentor 19-04-2013 (pdf)

Door Jeroen Lutters. Jonge mensen worden in ons hoger onderwijs veel te passief en eenzijdig cognitief opgeleid. Ze leren vooral kennis te reproduceren, zonder hun verbeeldingskracht te gebruiken. Hierdoor worden ze niet voorbereid op hun rol in de samenleving. Dat moet anders en vraagt om didactiek van de 21e eeuw waarin creativiteit centraal staat. (Gepubliceerd met toestemming van de Stentor)


'Kunst mag in hbo geen vak onder de streep zijn' 

Interview met lector dr. Jeroen Lutters in hogeschoolkrant win' 31-05-2012 (pdf) 

Blootstelling aan kunst is volgens Lutters, sinds 2011 bij het domein Educatie actief als lector Didactiek en Inhoud van de Kunstvakken, voor ieders ontplooiing essentieel. Hij onderzoekt hoe kunst als basis kan dienen voor een kerncurriculum, dat geschikt is voor lerarenopleidingen en dat daarnaast ‘vertaald’ kan worden naar andere hbo-studies.


Meesterlijke momenten

Artikel 01-03-2013 (pdf)

Verantwoordelijk subjectief handelen leidt tot meesterlijke inzichten. Kun je als beeldend vakdocent verkopen dat er een bepaalde mate van subjectiviteit zit in je beoordelingen? Waarom is volgens jou de ene 8 de andere niet? Moet deze student niet gewoon wat langer aanmodderen in het creatieve proces? Een artikel in het tijdschrift Kunstzone van maart 2013. (Gepubliceerd met toestemming van de uitgever)


Meesterschap in de 21e eeuw A21: een hedendaagse scholingsweg aan de kunsten 

Publicatie ArtEZ Press 30-04-2015 (pdf)

Het eerste deel geeft de tekst van de lectorale rede weer, zoals Lutters deze uitsprak op 23 januari 2015 in verband met het lectoraat Kunst- en cultuureducatie bij ArtEZ. Het tweede deel bestaat uit interviews met collega’s die aansluitend op de rede een masterclass hebben verzorgd. Zij blikken terug op de lectorale rede en maken verbinding met hun eigen praktijk in de kunsten en in het onderwijs.


Op zoek naar excellente vakdidactiek

Publicatie 01-03-2012 (pdf)

Interview (p. 8 t/m 11) met lectoren van de educatieve faculteiten van Hogeschool van Amsterdam, Inholland, Hogeschool Utrecht en Windesheim in Meesterschap: onderwijsprofessionals voor de toekomst. De lectoren willen een sterke impuls geven aan het onderzoek Innovatie vakdidactiek. Dat is de kern van de lerarenopleiding, maar dit heeft de laatste decennia te weinig aandacht gekregen.


Paul Klee over Engelen 

Publicatie 12-03-2012 (pdf)

Uitwerking van de lezing van Jeroen Lutters tijdens de conferentie Kunst-Zinnig voor pabostudenten op 7 maart 2012, over de relatie tussen kunst en levensbeschouwing. Een essay over Paul Klee’s Engel vom Sterren (1939). In het Cobra Museum in Amstelveen waren kort daarvoor in het kader van een tentoonstelling een collectie tekeningen en schilderijen van deze Zwitserse kunstenaar te zien.


Research-based art: Een nieuwe grondslag voor een opleiding tot artist educator

Publicatie 11-01-2016 (pdf)

In dit opiniërend artikel (Cultuur+Educatie, jrg. 15, nr. 43) beschrijft Jeroen Lutters hoe docentopleidingen in de kunsten dreigen te verworden tot generieke educatieve opleidingen. Hij signaleert bedreiging van artistiek onderzoek en toename van onderwijskundig onderzoek. Als basis voor een alternatief schetst hij de ‘artist educator’, de kunstenaar die met ‘research-based art’ werkt in een educatieve setting.


University 21: Creativiteit als noodzaak 

Publicatie 08-03-2013 (pdf)

Lectorale rede van dr. Jeroen Lutters bij aanvaarding van het lectoraat Didactiek en Inhoud van de Kunstvakken op 8 maart 2013. De 21e eeuw is een doek dat we moeten leren vullen. Dat vraagt om creatieve vermogens. Nodig daarvoor zijn nieuwe vaardigheden. Het hoger onderwijs kan bij het leren daarvan een belangrijke rol spelen. Het dient daarom ook een experimenteerplek te zijn voor 21st century skills.


Wat is creativiteit?

Lezing 09-05-2013 (pdf) Engelstalig

Op uitnodiging van de European Music School Union (EMU) hield Lutters op 9 mei 2013 zijn lezing Wat Is Creativiteit? in Polen. In de lezing gaat hij in op het belang van zelfvertrouwen voor het ontwikkelen van creativiteit, genialiteit en wijsheid. De lezing werd met enthousiasme ontvangen tijdens de conferentie EMU 1973 - 2013: 40 Years for Music Education - Talent & Creativity.


D21: Literatuurstudie

Literatuurstudie - februari 2015 (pdf)

Een onderzoek door dr. Jeroen Lutters naar 21e-eeuwse vaardigheden en cultuureducatie in het Nederlandse basisonderwijs. Het doel van deze literatuurstudie is een goed overzicht te scheppen van wat bekend is over cultuureducatie en 21e-eeuwse vaardigheden. Op grond hiervan is het mogelijk de nodige keuzes te maken en cultuureducatie en de 21e-eeuwse vaardigheden voor dit onderzoek te definiëren.


D21: Kwantitatief onderzoek

Onderzoekspublicatie - maart 2015 (pdf)

Een kwantitatief onderzoek door dr. Jeroen Lutters naar 21e-eeuwse vaardigheden, cultuureducatie en schooltypen in het Nederlandse basisonderwijs. In deze kwantitatieve studie en de bijbehorende literatuurstudie in het kader van het project D21 leggen de onderzoekers een solide basis voor een uiteindelijk design. Het is een eerste opstap om te komen tot een betrouwbare keuze van ‘good practices’.


D21: Kwalitatief onderzoek

Kwalitatief onderzoek - maart 2016 (pdf)

Voor het kwalitatieve onderzoek in het kader van D21 gingen de onderzoekers naar tien scholen, om daadwerkelijk te ondervinden hoe een vruchtbare relatie tussen primair onderwijs, cultuureducatie en het ontwikkelen van 21e-eeuwse vaardigheden tot stand kan komen. Uitkomst van dit onderzoek is dat iedere school op een heel eigen manier vormgeeft aan de ontwikkeling van creativiteit.


D21: Conclusies en adviezen

Conclusies en adviezen - maart 2016 (pdf)

De 21e eeuw is een eeuw van creativiteit in plaats van rationaliteit. Wellicht kunnen de ontwerpprincipes uit dit onderzoek van dr. Jeroen Lutters helpen bij het ontwikkelen van een onderwijs- en opleidingspraktijk passend bij deze tijd. Het is van belang om in samenwerking met overheid, docentopleidingen en basisscholen experimenten uit te zetten, gericht op het ontwikkelen van deze vormen van creatief en innovatief onderwijs.