Wiebren Buma: “Pak tijdens vier jaar conservatorium elke kans die je pakken kan”
Vanaf 1 september is Wiebren Buma de nieuwe directeur van ArtEZ Conservatorium in Zwolle. Hij studeerde zelf klassiek trompet en koordirectie in Zwolle en nam tijdens zijn studie alles in zich op wat het conservatorium te bieden had. Die nieuwsgierigheid wil hij ook studenten meegeven. “Je hebt maar vier of zes jaar de tijd om te studeren. Er is zoveel te leren, zoveel te ontwikkelen, doe het. Pak elke kans die je pakken kan.”
Alleen goed zijn op je instrument is niet genoeg
Voor Wiebren is het al even geleden dat hij op ArtEZ Conservatorium rondliep als student. Hij studeerde af in klassiek trompet en behaalde in 1998 zijn diploma koordirectie. Sindsdien is er veel veranderd in het muziekonderwijs. “Toen ik studeerde was er minder aandacht voor ondernemerschap en de studie was sterk op het podium gericht. Dat is nu anders: het lesprogramma is relevanter geworden. Een muziekstudie leidt je met al haar vakken op tot zelfstandig professional met een eigen praktijk.”
Dat conservatoriumstudenten breed worden opgeleid, vindt hij belangrijk. “Ik heb discussies gevoerd met musici van de oude stempel die denken: als je maar gewoon veel studeert, dan kom je er wel. Er is meer nodig dan alleen dat. Je moet heel goed zijn op je instrument, maar ook nieuwsgierig naar je omgeving en zorgen dat je daarbij aansluit. Hoe ga ik als muzikant zorgen dat wat ik maak en laat horen een weg vindt naar het publiek?”
“Ik heb ongelooflijk veel vertrouwen in muziek en in kunst. Juist in tijden van polarisatie zijn goede muzikanten en kunstenaars nodig.”
Een directeur die ook musicus is
Zijn eigen ervaring als muzikant neemt Wiebren mee in zijn werk als directeur. “Als je in de culturele sector werkt en veel te maken hebt met muzikanten, is het fijn als je weet hoe het werkt. Het is niet zo dat er per se veel muziek in het werk van een directeur zit.”
Wel helpt zijn achtergrond hem om te begrijpen wat studenten tijdens hun opleiding meemaken. “Ik denk dat het belangrijk is om als bestuurder te begrijpen wat er nodig is om het diploma van een conservatoriumopleiding te halen.”
Wat studenten volgens hem nodig hebben, is een veilige leeromgeving en aandacht voor hun fysieke en mentale gezondheid. “Een instrument bespelen vraagt een leven lang onderhoud van het ambacht. Fysieke klachten kunnen ervoor zorgen dat musici de eindstreep niet halen of hun beroep eerder dan gepland moeten verlaten.”
Muzikant zijn is meer dan op het podium staan
Studenten beginnen volgens Wiebren nog vaak aan het conservatorium met het idee dat ze later op het podium hun geld gaan verdienen. Daar moet een conservatorium eerlijk over zijn, vindt hij.
“Niet om af te schrikken maar om de breedte van de mogelijkheden te laten zien. Zo is er bijvoorbeeld een schreeuwend tekort aan docenten in het amateurveld. Je hoeft geen vierjarige directie-opleiding te volgen om groepjes te begeleiden die samen muziek willen maken. Maar je kunt wel zorgen dat je je als onderdeel van je studie verdiept in arrangeren.”
“We zitten op een schat aan erfgoed van prachtige muziek die nog tot op de dag van vandaag relevant is. Alleen de vorm waarin je die muziek brengt en met je publiek in contact komt, verandert. Daar moet je als musicus klaar voor zijn.”
Muziek maken begint niet bij het conservatorium
Wiebren benadrukt dat hij veel Nederlandse studenten van hoog niveau ziet. Hij nuanceert het nieuws van de NOS over de daling van het aantal Nederlandse studenten aan conservatoria.
“Het artikel van de NOS dat in juli verscheen, gaat over masterstudenten. Binnen de bacheloropleidingen ligt het percentage Nederlandse studenten hoger. Wel is het een zorgwekkende trend. Al word ik er alleen maar strijdvaardiger van. We moeten aan de bak met elkaar.”
Volgens Wiebren ligt daar niet alleen een taak voor het conservatorium. “We weten allemaal dat er behoorlijk de bijl is gezet in betaalbaar en georganiseerd muziekonderwijs. Ik denk dat we als conservatorium samen moeten werken met docenten, zzp'ers en muziekscholen aan een soort doorlopend talentontwikkelingsprogramma. In combinatie met breed opleiden, dus.”
“Ik hoop niet dat studenten merken dat er een nieuwe directeur is. De open, veilige en fijne sfeer blijft gewoon hetzelfde.”
Eén conservatorium, drie locaties
Samenwerken met ArtEZ Conservatorium in Arnhem en Enschede vindt Wiebren belangrijk. “We zijn één conservatorium, met drie locaties.”
Als directeur wil hij eerst luisteren. En praten met zoveel mogelijk mensen binnen ArtEZ, te beginnen bij de opleidingshoofden. Daarnaast liggen er verschillende opgaven. “Ook heb ik een aantal punten meegekregen van het college van bestuur. Er ligt een financiële opgave, er loopt een onderzoek naar een nieuwe locatie in de Spoorzone en het conservatorium mag nog zichtbaarder worden in de stad Zwolle.”
Bij het Prins Claus Conservatorium in Groningen, waar Wiebren eerder werkte als opleidingsmanager, zag hij wat samenwerken kan opleveren. Jazzstudenten, studenten Docent Muziek en studenten Klassieke Muziek werkten tijdens een project aan een Metropoolorkest-achtig programma.
Studenten compositie schreven de muziek en de kunstacademie maakte de visuals. Niet iedereen was vooraf overtuigd. “De violisten waren ongelooflijk sceptisch wat ze van deze samenwerking konden leren. Maar na één repetitie waren ze al om. Ze zeiden: we leren hier iets wat we nog nooit eerder hebben geleerd. Ze vertelden over timing, blenden met andere stijlen, in-ear spelen.”
Bij ArtEZ Conservatorium ziet Wiebren al veel van zulke samenwerkingen. Daar wil hij zich als directeur voor blijven inzetten.
