“Hoe komt het eigenlijk dat ik alleen maar heterorelaties sta te spelen op de vloer?” Dat was de vraag die bachelorstudent Laura van de Werf (25) tijdens het tweede jaar aan de Toneelschool van de Academie voor Theater en Dans Arnhem stelde aan het opleidingshoofd. Dit zette veel in gang.
Laura vertelt dat zij als meisje lesbische verhalen heeft gemist. Zo zag ze op televisie zelden personages zag met wie zij zichzelf kon identificeren. “Totdat er op een gegeven moment een lesbisch personage meespeelde in de serie Grey’s Anatomy. Dat was een vrouw in wie ik me meteen herkende. Er viel van alles op z’n plek”, vertelt ze.
“Ik verlang naar een maatschappij waarin verschillende liefdesverhalen universele liefdesverhalen mogen en kunnen zijn. En waarin lesbisch-zijn niet wordt geproblematiseerd, maar wordt erkend”
Toen Laura ouder werd, besefte ze steeds meer hoe belangrijk het is dat lesbische vrouwen gerepresenteerd worden in film, op tv en op het toneel. Maar eenmaal op de Toneelschool was er nauwelijks aandacht voor queer vrouwelijke personages. “Dat vond ik gek. En het opleidingshoofd ook. Hij moedigde me aan om onderzoek te doen naar vrouwenliefde in toneelrepertoire. Dit leidde tot de oprichting van de Lesbische Leesclub.”
De vijf studentes van de leesclub kregen vanuit de opleiding budget, “zodat de mediatheek stukken voor ons kon aanschaffen”, vertelt Laura. De oogst bleek echter mager. “In het Frans- en Engelstalige toneelrepertoire is er in de 19de en 20ste eeuw meer aandacht voor lesbische personages dan in Nederlandse stukken. Maar vaak wordt vrouwenliefde nogal stereotype neergezet. En als een probleem, in plaats van een vorm van liefhebben."
Daar moet verandering in komen, vindt de Lesbische Leesclub. “Ik verlang naar een maatschappij waarin verschillende liefdesverhalen universele liefdesverhalen mogen en kunnen zijn. En waarin lesbisch-zijn niet wordt geproblematiseerd, maar wordt erkend”, zegt Laura.
Zij zou graag zien dat mensen een bredere en diversere waaier aan lesbische (liefdes)verhalen voorgeschoteld krijgen. “We leven echter nog altijd in een heteronormatieve maatschappij. Al zijn er in de 21ste eeuw gelukkig wel positieve ontwikkelingen, bijvoorbeeld theatermakers die vanuit eigen ervaringen nieuw queer repertoire schrijven. Hierdoor ontstaan er nieuwe vormen van herkenning op het toneel. Maar het kan nog altijd veel meer en beter.”
Laura voelt een drive om zelf ook lesbische personages te spelen. “Op de Toneelschool ontdekte ik dat ik graag stemmen een podium geef die we in de samenleving te weinig horen. Ik leerde bovendien dat ik de verbindende factor ben tussen mijzelf en het werkmateriaal. En dat ik dus echt als ‘advocaat van mijn personage’ kan optreden.”
Vooral van acteur Mandela Wee Wee, van wie Laura in haar derde jaar begeleiding kreeg, leerde zij hoe ze een personage naar haar hand kan zetten, blikt ze terug. “Dat kwam door onze goede klik. Maar ook doordat hij veel sportmetaforen gebruikte, zoals: ‘Acteren is een teamsport’. Als jongere speelde ik handbal op hoog niveau. Waarschijnlijk begreep ik daardoor zo goed wat hij bedoelde, haha.”
Samen met Renee Pinksterboer, student Creative Writing, maakte Laura de solo-afstudeervoorstelling De dag dat niemand kwam. “Het gaat over een lesbische prinses die verlangend terugdenkt aan haar ex-vriendin. Ze blijft maar hopen dat het goed komt tussen hen, net als in sprookjes. Maar wat als dat niet zo is?”
Ook Laura’s interesse voor thema’s als ‘angst om volwassen te worden’ en ‘het snelle verstrijken van de tijd’ zitten in de voorstelling. Net als haar voorliefde voor fysiek spel en fysieke transformatie. “De prinses is wie ze is door haar kostuum en door de mimiek en bewegingen die ik haar meegeef.”
Laura heeft veel positieve reacties gehad op haar afstudeervoorstelling: “Mensen vinden het mooi dat ik een queer personage neerzet. De voorstelling leidt bij hen ook tot reflectie. Sommigen adviseren mij om het stuk ook ‘om te bouwen’ voor kinderen. Dat ga ik zeker doen. Ik vind het belangrijk om te laten zien: hé, een prinses met een prinses, dat kan natuurlijk ook!”
Laura is overigens geen acteur geworden om enkel lesbische personages te spelen, benadrukt zij. “Maar ook in de toekomst wil ik vrouwenliefde wel zichtbaar blijven maken, bijvoorbeeld door een lesbisch persoon te spelen in een televisieserie die veel publiek trekt. Zodat de kinderen van nu zien dat twee meisjes ook gewoon verliefd kunnen worden op elkaar.”
Dit verhaal is onderdeel van de serie verhalen 'Jonge makers zetten zich in voor queer representatie'.




