Eva over Kunsteducatie: “Ik dacht zelfs even: misschien moet ik professioneel activist worden”

De wereld stond in brand. Tenminste, zo voelde het voor Eva Krammer. Ze werkte al jaren in het theater als maker, vormgever, docent en regisseur, maar vroeg zich steeds vaker af hoe ze haar liefde voor theater kon verbinden aan de maatschappelijke vraagstukken die haar bezighielden. Tijdens de master Kunsteducatie van ArtEZ vond ze haar antwoord.

Activist of theatermaker?

Na jaren in de culturele sector begon Eva steeds vaker te twijfelen over haar rol als maker. Er gebeurde zoveel in de wereld dat ze zich afvroeg waar haar energie het hardst nodig was. "Ik heb echt serieus gedacht: misschien moet ik professioneel activist worden. Maar toen dacht ik ook: ik hou veel te veel van theater. Dus kan ik theater inzetten voor iets wat maatschappelijk relevant is?" Met die vraag begon ze aan de master Kunsteducatie. "Ik had echt geen idee hoe het eruit zou gaan zien. Maar als ik nu terugkijk, denk ik bijna: hoe heb ik niet kunnen zien dat ik hier zou uitkomen? Het viel als een jas om me heen."

Het antwoord lag dichterbij dan ze dacht

Tijdens de opleiding onderzocht Eva hoe kunst kan bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. Die zoektocht bracht haar naar een onderwerp dat zich letterlijk voor haar deur afspeelde. In Amsterdam zag ze steeds meer dakloze mensen. Tegelijk speelde er iets persoonlijks. "Ik heb een broer met wie het slecht gaat. Als hij geen huis had gehad, had hij misschien ook op straat geleefd. Daardoor keek ik anders naar de mensen die ik zag. Ik dacht: wat weet ik eigenlijk van hen?" Tijdens haar afstuderen ontdekte ze dat ongeveer een derde van de dakloze mensen vrouw is. "Ik vond dat fascinerend. De hele dakloze wereld was ingericht op mannen. Ik wilde weten: wie zijn die vrouwen dan?" Via de Regenboog Groep kwam ze in contact met verschillende vrouwen en begon ze hun verhalen te verzamelen.

“Dit gaat echt over mij”

Eén van de vrouwen met wie Eva werkte, leefde op straat en worstelde met een alcoholverslaving. Op basis van hun gesprekken schreef Eva een monoloog. Nog voordat de tekst af was, verdween de vrouw maandenlang van de radar. "Niemand wist waar ze was. Ook de opvang niet." Toen ze onverwacht terugkeerde, vroeg Eva zich af of de tekst goed genoeg was om te laten lezen. "Ik dacht: wie ben ik om dit verhaal over haar te schrijven? Je zult dit maar over jezelf lezen." Toch gaf ze haar de monoloog. Twee dagen later kwam de vrouw terug. "Ze zei: 'Dit gaat echt over mij. Hoe heb je dit zo goed kunnen aanvoelen?'" Dat moment veranderde Eva's kijk op kunst en educatie. 

Kunst gaat naar je hart

Met de monologen wilde Eva oorspronkelijk beleidsmakers bereiken die zich bezighouden met dakloosheid. "Dan krijgen ze geen beleidsstuk, maar een mens van vlees en bloed. Iemand die je raakt, iemand waardoor een leven invoelbaar wordt." Hoewel dat uiteindelijk niet gebeurde, zag ze wel welke impact de verhalen hadden op mensen die ermee in aanraking kwamen. "Kunst gaat gewoon recht naar je hart. Een beleidsplan doet dat niet."

Voor Eva is dat ook de kern van kunsteducatie. "Ik zie educatie als wat je overbrengt aan een ander. Niet alleen kennis, maar ook hoe jij en de ander zich tot elkaar verhouden. Kunst speelt daarbij een bijzondere rol. Want je bent niet alleen aan het zenden, maar je komt ergens samen." De opleiding heeft haar werk blijvend veranderd. "Ik voel me veel autonomer in mijn werk. De maatschappelijke vragen die ik belangrijk vind, zijn veel prominenter aanwezig. Dat klinkt misschien subtiel, maar voor mij is het een wereld van verschil."

Waarom ze de master aanbeveelt

Volgens Eva maakt de ruimte om je eigen route te vinden de master bijzonder. “Ik wilde kunst en maatschappelijke betrokkenheid verbinden. Andere studenten deden weer heel andere dingen. Iedereen gaf er zijn eigen vorm aan.” Eva begon op haar 55e aan de opleiding. Daarom begrijpt ze als geen ander dat mensen kunnen twijfelen om weer te gaan studeren. "Als je twijfelt: doe het. Echt. Het is het mooiste cadeau dat je kunt hebben. Het is een investering in jezelf. Even niet hoeven weten, onderzoeken en nieuwe vragen stellen. Dat is echt een groot cadeau."

Volg Eva

Website