“Er is niks zo verrijkend als andere perspectieven horen”
Toen Aude Waumans auditie deed bij de bachelor Artisteducator in Dans aan ArtEZ, twijfelde ze nog tussen een uitvoerende dansopleiding en een docentopleiding. Uiteindelijk koos ze juist voor de combinatie. “Ik kreeg hier meteen het gevoel: alles wat jij wil worden, is oké. Zoek maar je eigen route in de danswereld. Dat vond ik heel fijn.” Inmiddels zit ze in haar derde jaar en liep ze stage in Tanzania, deed ze een internationale uitwisseling in Denemarken en ontdekt ze steeds meer wat voor maker en educator ze wil zijn.
Negen weken dansen in Tanzania
Binnen de opleiding werken studenten aan drie onderdelen: Dance Practice, Learning Practice en Artistic Practice. Vooral binnen dat laatste onderdeel krijgen studenten steeds meer ruimte om hun eigen projecten en interesses te volgen. Voor Aude betekende dat: negen weken naar Tanzania vertrekken. “Ik wou heel graag meer perspectieven opdoen dan de voornamelijk westerse perspectieven die ik ken.”
Samen met een vierdejaarsstudent zocht ze zelf contact met dansopleidingen en organisaties in Tanzania. Uiteindelijk kwamen ze terecht bij een driejarige dansopleiding in Dar es Salaam, waar studenten tussen de negentien en zesentwintig jaar oud zowel traditionele als hedendaagse dans volgen. “We voelden ons daar meteen op ons gemak. Zij stonden heel open voor uitwisseling.”
Tijdens haar stage gaf Aude hedendaagse dans- en floorworklessen, terwijl zij zelf lessen kreeg in traditionele dans. Samen maakten ze een performance in co-creatie. “Ik ben er echt naartoe gegaan met het idee om van hen te leren. Niet alleen dat ik daar kwam om hen iets bij te brengen. Ik wilde leren hoe zij naar dans kijken, hoe zij maakprocessen aanpakken en hoe dans daar leeft.”
“Daar zit dans gewoon in de cultuur”
“In Tanzania leven de mensen echt voor dans. Hier in Nederland kijken we vaak vrij nuchter naar dans en zien we het vooral als een vrijetijdsbesteding. Maar daar zit het echt in de cultuur. Je voelt gewoon hun trots als je daar bent. Studenten dansen van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat samen. Het is echt onderdeel van hun dagelijks leven. Voor hen is samen dansen eigenlijk hetzelfde als dat wij gezellig met vrienden afspreken in onze vrije tijd.”
“Maar ik zag ook hoe anders de manier van lesgeven daar soms was. Zij waren heel erg gewend om te doen wat de docent zegt en dat precies zo uit te voeren.” Juist daarom bleef één moment haar bij. “Tijdens een gezamenlijke co-creatie vroeg ik de studenten om hun eigen ideeën en identiteit in het stuk te stoppen. Wij zeiden: we willen júllie zien op het podium. Na afloop zeiden een paar studenten: ‘Ik ben zo trots dat dit uit al onze breinen is gekomen’. Toen dacht ik: ja, daarvoor ben ik gekomen.”
Maken, performen en lesgeven tegelijk
Dat brede werken is precies waarom Aude zich zo thuis voelt binnen de opleiding. “Ik denk dat je nooit alleen danser bent. Je bent ook maker, performer en ondernemer. Alles versterkt elkaar.” Studenten kiezen iedere negen weken nieuwe lessen en bouwen steeds meer hun eigen route op. “De een werkt meer richting educatie, de ander meer richting performance of makerschap. Er is niet één type student hier. Iedereen vult artist educator op een andere manier in.”
Zelf merkte Aude tijdens een performance-opdracht hoe dans voor haar meer werd dan alleen bewegen. “Voor een danstheaterles maakte ik een solo die veel persoonlijker en emotioneler werd dan ik van tevoren had verwacht. Ik werd echt uit mijn comfortzone getrokken om die solo op het podium te performen. De reacties achteraf verrasten mij. Er waren mensen die zeiden dat ik hen had geraakt met mijn performance. Dat vond ik zo mooi om te horen, dat ik anderen zo kan meetrekken in wat ik maak. Toen wist ik zeker dat ik ook echt iets wil losmaken bij mensen.”
Internationale projecten en je eigen route volgen
Ook buiten Tanzania kreeg Aude veel ruimte om internationaal te werken. “Via een uitwisselingsproject werkte ik samen met studenten danspedagogiek uit Stockholm en studenten van het conservatorium in Aarhus in Denemarken. Samen gaven we workshops, maakten we presentaties en onderzochten we hoe verschillende landen omgaan met kunsteducatie. Ik presenteerde daar over uit je comfortzone stappen en hoe je als artist educator ook anderen daarin kunt begeleiden. Ik merkte toen hoe belangrijk dat het is om mensen mee te nemen en een veilige ruimte te maken waarin ze durven proberen.”
Volgens Aude laat dat precies zien wat de opleiding bijzonder maakt. “Als je iets echt wil doen en daar urgentie voor voelt, dan staat de opleiding daar open voor. Studenten volgen allemaal hun eigen route. De een maakt een voorstelling, de ander organiseert een festival of werkt op scholen. Zelf weet ik nog niet precies hoe mijn toekomst eruitziet, maar één ding is zeker: ik wil blijven reizen. Ik wil blijven leren van andere mensen en van andere culturen. Je hebt als mensen zoveel blinde vlekken. Er is niks zo verrijkend als andere perspectieven horen.”