Christa: “Ik wil dat iedereen bij erfgoed voelt: dit is ook een beetje van mij”

Christa studeert aan de master Kunsteducatie van ArtEZ en werkt tegelijk als kunst- en erfgoededucator bij Paleis Het Loo. Daar ontwikkelt ze programma’s voor bezoekers. “Vooral voor families en kinderen, maar eigenlijk maak ik die dingen stiekem voor iedereen. Ik maak een sprongetje van binnen als ik ook jongvolwassenen of volwassenen met zo’n speurtocht zie lopen. Want dat is wel mijn idee. Iedereen kan hier wat van opsteken. Het moet eenvoudig zijn, maar niet kinderachtig.”

Hoe een insectenparcours een verhaal over erfgoed vertelt

Een van haar bekendste projecten is het insectenparcours bij Paleis Het Loo. “Dat ontstond eigenlijk heel praktisch. De wandeling van de ingang naar het paleis was voor kinderen best lang. Met korte kinderbeentjes is dat echt een flink stuk. Dus bedacht ik een route waarbij kinderen onderweg springen, hinkelen en balanceren als verschillende insecten.”

Maar achter dat spel zit meer. “In de tuin van Paleis Het Loo wordt biologisch gewerkt. Dus zonder bestrijdingsmiddelen. En insecten helpen daar om het evenwicht te bewaren. Dat verhaal probeer ik spelenderwijs mee te geven. Bij het parcours staat een bordje met uitleg en via een QR-code kom je dan bij een uitgebreider verhaal van een conservator terecht. Zo heeft een eenvoudig spelletje ineens meerdere lagen.”

Dat speelse werken loopt als een rode draad door alles wat ze maakt. “Tijdens de jaarlijkse Prins en Prinsessendagen organiseer ik spellen, theater en activiteiten voor duizenden bezoekers. Elk spel heeft een link met geschiedenis, kunst of erfgoed. Soms merken bezoekers dat meteen, soms pas veel later. Misschien denkt een kind jaren later ineens: daarom moest ik toen als insect door die tuin lopen.”

“Wat voor kinderen werkt, werkt eigenlijk voor iedereen”

Tijdens de master Kunsteducatie ontdekte Christa steeds meer waar haar eigen kracht ligt: ingewikkelde thema’s toegankelijk maken. Intuïtief, zintuiglijk en niet afhankelijk van tekst. “Musea zijn vaak heel tekstueel, maar één op de vier volwassenen in Nederland is laaggeletterd. Dan voel je al snel afstand. Ik geloof dat je ook zonder moeilijke teksten een verbinding kunt maken.”

Die manier van kijken kwam tijdens de master steeds terug in haar projecten. Zo onderzocht ze hoe een museum persoonlijker kan voelen voor bezoekers. “Ik stelde me een soort ‘room of requirements’ voor. Dat is een ruimte die precies geeft wat iemand nodig heeft. Misschien is dat rust, misschien troost, maar dat kan ook herkenning zijn. In plaats van lange uitleg werkte ik met geur, geluid en licht, want je hoeft niet altijd eerst iets te lezen om geraakt te worden.”

Tijdens een ander project onderzocht ze samen met medestudenten hoe eten mensen met elkaar verbindt. “We kookten voor elkaar, aten samen en gebruikten gerechten als startpunt voor gesprekken over cultuur, familie en herinneringen. Ik maakte kombucha, omdat mijn Russische moeder dat vroeger altijd maakte. Tijdens dat onderzoek ontdekte ik ineens hoeveel generaties daarin samenkomen. Mijn moeder, mijn oma en mijn dochter. Soms begint een project vanuit gevoel of nieuwsgierigheid en ontdek je gaandeweg pas waarom iets je eigenlijk zo raakt.”

Waarom erfgoed volgens Christa over mensen gaat

Voor Christa draait erfgoed uiteindelijk niet alleen om geschiedenis. “Het gaat over ergens bij horen. Erfgoed bepaalt voor een deel je identiteit. Door erfgoed kun je voelen: ik hoor hier thuis. Dat gevoel gun ik iedereen, ook mensen die normaal minder snel een museum binnenlopen.”

“Daarom zoek ik steeds manieren om erfgoed toegankelijker te maken. Niet alleen letterlijk, maar ook emotioneel. Een van de mooiste reacties kreeg ik tijdens een evenement waar een gebarentolk aanwezig was. Een moeder vertelde toen dat ze daardoor eindelijk zelf van het programma kon genieten, omdat ze niet voortdurend hoefde te tolken voor haar dove dochter. Dat vond ik zo bijzonder. Dan zie je dat inclusiviteit niet alleen voor één persoon werkt, maar ook rust geeft aan de mensen eromheen.”

Die gedachte neemt ze ook mee in haar afstudeeronderzoek. “Daarin onderzoek ik hoe mensen zonder vanzelfsprekende erfgoedrelatie erfgoed beleven en hoe een plek als Paleis Het Loo toegankelijker kan voelen. Nederlanders stappen vaak makkelijk een museum binnen. Alsof het een beetje van hen is.”

“De master heeft mijn eigen signatuur versterkt”

Toen Christa aan de master begon, wilde ze vooral verdieping vinden in haar werk. “Inmiddels voelt het alsof alles samenkomt. Ik heb tijdens deze opleiding echt ontdekt wat mijn stijl is. Dat is alles wat te maken heeft met inclusiviteit, zintuiglijkheid, begrijpelijkheid en speelsheid. Dat zat er altijd al in, maar nu kan ik het veel beter onderbouwen.”

“Wat ik het leukste vind aan de master is dat ik voortdurend wordt uitgedaagd om mijn eigen ideeën verder te brengen. Iedere les geniet ik. Je zit met mensen die dezelfde interesses hebben en die daar echt waarde aan hechten. En docenten zeggen steeds: lees dit eens of kijk hier eens naar. Daardoor blijf je groeien.”

“Uiteindelijk wil ik met mijn werk niet alleen informatie overdragen, maar zorgen dat mensen iets voelen. Dat een museum niet afstandelijk is, maar juist dichtbij komt. Ik wil eigenlijk dat iedereen denkt: dit is ook een beetje van mij.”