Yannick Korterink
Een Nieuw Convent
Een architectonische raamvertelling over gemeenschapszin in Sint Jansklooster
Een Nieuw Convent
Een architectonische raamvertelling over gemeenschapszin in Sint Jansklooster
Dit is een raamvertelling over gemeenschapszin in Sint Jansklooster: drie geschriften die verleden, heden en toekomst met elkaar verbinden. Hierin wordt de oorsprong, ontwikkeling en huidige staat van het lokale collectief onderzocht, tegen de achtergrond van maatschappelijke veranderingen die het vanzelfsprekende karakter van gemeenschapszin onder druk hebben gezet. Centraal staat de vraag: op welke manier kan architectuur bijdragen aan de herwaardering van het lokale collectief in Sint Jansklooster?
Geschrift I - Johannes
In het eerste deel staat de laatmiddeleeuwse lekenbroeder Johannes van Ommen centraal. Hij zocht naar gemeenschap en zingeving, wat hem bracht tot het stichten van een conventshuis op de Sint Janskamp, waar eeuwen later het dorp Sint Jansklooster zou ontstaan. Het functioneerde als een open gemeenschap, sterk verbonden met haar omgeving; en keerde zich af van het gesloten klooster-karakter. Het Sint Janshuis groeide uit tot een sociaal, economisch en geestelijk zwaartepunt in het gebied. Johannes' geschiedenis laat zien hoe gemeenschapszin kan ontstaan uit een tijdloos verlangen ergens bij te horen, onderlinge afhankelijkheid en gedeelde verantwoordelijkheid.
Geschrift II – Het dorp
Het tweede geschrift beschrijft de ontwikkeling van Sint Jansklooster en de veranderende relatie tussen het sociale en ruimtelijke weefsel. De verschuiving van collectieve naar meer geïsoleerde leefvormen verzwakte het vanzelfsprekende karakter van de dorpsgemeenschap. Toch blijkt de behoefte aan verbondenheid niet verdwenen: het jaarlijkse bloemencorso manifesteert zich nog altijd als krachtige vorm van intense collectiviteit, waarbij het dorp zich als gemeenschap toont. Paradoxaal genoeg valt het buiten deze momenten uiteen in afzonderlijke verenigingen, huishoudens en sociale kringen, wat wordt omschreven als 'verkloostering'. Het is een gemeenschap waarin verbondenheid nog aanwezig is, maar zich grotendeels onttrekt aan het publieke domein.
Geschrift III – Een Nieuw Convent
Vanuit deze constatering ontwikkelt het derde geschrift een ruimtelijk antwoord: Een Nieuw Convent. Op het Veld midden in het dorp wordt een nieuwe structuur voorgesteld die fungeert als ruimtelijke drager van ontmoeting en collectiviteit. Historische principes van het 'oude' convent - openheid, eenvoud, toegankelijkheid en verbondenheid met de omgeving - worden vertaald naar een hedendaagse dorpsstructuur. Als plek biedt het niet alleen ruimte aan ontmoeting en gezamenlijk gebruik, maar geeft het door positionering, schaal en toegankelijkheid betekenis aan het dorpshart. Het vormt een brug tussen het sociale en ruimtelijke weefsel, een verbinding die in het huidige dorp grotendeels ontbreekt.
De architectonische ingreep vormt nadrukkelijk geen afgeronde oplossing voor de verkloosterde dorpsgemeenschap. De betekenis ervan ligt juist in het scheppen van voorwaarden voor ontmoeting, toe-eigening en gezamenlijk gebruik. Het Nieuw Convent moet daarom geleidelijk door de dorpsgemeenschap worden opgenomen in het dagelijks leven. Pas wanneer bewoners het zich eigen maken, kan zij uitgroeien tot een nieuwe vorm van collectiviteit.
Hoewel deze raamvertelling geworteld is in een persoonlijke betrokkenheid bij het dorp Sint Jansklooster, raakt zij aan een bredere maatschappelijke vraag. In een tijd van individualisering en sociale fragmentatie onderzoekt Een Nieuw Convent hoe mensen zich opnieuw kunnen verbinden met elkaar en hun leefomgeving. Daarmee vormt het project een pleidooi voor de herwaardering van gemeenschapszin op lokale schaal en voor architectuur als middel om die verbondenheid ruimtelijk zichtbaar en beleefbaar te maken.
Deze pagina is voor het laatst gewijzigd op 5 oktober 2026
Sta jij op deze pagina? En heb je een opmerking? Mail naar de redactie.