Sam: “Ik wist niet wat ik wilde, dus ik begon gewoon”
Sam van Haren studeerde Interieurarchitectuur aan ArtEZ en startte vlak na haar afstuderen haar eigen ontwerpstudio. Spannend, maar ook precies wat bij haar past. “Het is nog steeds zoeken, maar dat proces vind ik juist leuk.” Wat je met deze opleiding kunt? Volgens Sam: veel meer dan je denkt.
Van stage naar eigen ontwerpstudio
In haar derde jaar liep Sam stage bij Studio Tjeerd Veenhoven in Groningen, een ontwerpstudio die werkt met biobased materialen en reststromen: natuurlijke grondstoffen die vaak als afval eindigen. “Bij de studio onderzoeken we hoe je die opnieuw kunt inzetten, bijvoorbeeld als isolatiemateriaal of in geluidswallen langs de snelweg.”
Ze werkte onder andere aan een project met palmbladeren in de Emiraten, in samenwerking met een lokaal bedrijf en ambachtsvrouwen. “Zij maakten al manden en tapijten van die bladeren. Wij onderzochten hoe we dat verder konden ontwikkelen. Bijvoorbeeld door een natuurlijk kleurproces op te zetten en te kijken hoe we vezels uit de bladeren konden halen en verfijnen.
In plaats van iets nieuws te bedenken, begin je dus met wat er al is. “Die manier van werken vond ik heel interessant. Ik ben natuurlijk geen scheikundige, dus ik weet niet precies hoe die materialen zich gedragen. Maar juist dat vond ik leuk. Gewoon met je boerenverstand kijken: wat heb ik hier en wat kan ik ermee?”
Na haar studie werkte ze eerst in de horeca om even afstand te nemen en na te denken over wat ze wilde. Tot ze haar stagebegeleider belde. “Ik vroeg: kan ik niet terugkomen?” Dat kon, maar als zzp’er. Toen dacht ik: als ik me toch moet inschrijven, dan kan ik net zo goed meteen mijn eigen ontwerpstudio starten.” Nu combineert ze dat. Twee dagen per week werkt ze in Groningen, de rest van de week bouwt ze aan haar eigen praktijk en onderzoekt ze wat ze wil maken.
Interieurarchitectuur gaat over hoe jij naar de wereld kijkt
“Mensen denken vaak dat je kussentjes kiest bij een bank. Maar dat is het dus echt niet. Het draait om je auteurschap: wie ben je, hoe kijk je naar de wereld en hoe vertaal je dat naar wat je maakt?” Dat kan veel vormen aannemen. “Een ruimte, een meubel, maar ook schilderwerk, tekst of muziek. Ik zing bijvoorbeeld en dat gaat voor mij over gevoel en ritme. Dat neem ik mee in hoe ik ruimtes opbouw: hoe iemand zich beweegt, waar spanning zit en waar rust ontstaat.”
In haar afstudeerfase werkte Sam aan meerdere projecten. Eén daarvan was een ruimtelijke installatie in een leegstaand pand in Zwolle, dat ze ombouwde tot een doolhof met twee tegenpolen. “Aan de ene kant een donkere ruimte voor rust, waar geluid je doorheen leidde en je loskwam van prikkels. Aan de andere kant juist een plek waar je mocht rennen, schreeuwen en tegen dingen aanslaan. Gewoon alles eruit gooien.”
Dat onderzoek naar spanning en ontlading zie je ook terug in haar afstudeerproject: een schreeuwcabine waarin je die spanning letterlijk kwijt kunt. “We leven in een best gestreste maatschappij. Ik onderzoek hoe je van spanning weer naar ontspanning komt. En dat wilde ik mensen laten voelen, niet alleen laten zien.”
Je leert door te maken
Wat ze misschien wel het meest heeft geleerd is dat je moet ‘doen’. “Je kunt allerlei ideeën hebben, maar als je niks maakt gebeurt er ook niks. Tijdens het maken ontstaan nieuwe inzichten. Een docent noemde dat ‘cadeautjes’: dingen die je niet had bedacht, maar die ontstaan terwijl je bezig bent.”
Dat betekent ook dat je jezelf soms moet afremmen. “Als je maakt, moet je niet te veel nadenken. Dan hou je jezelf tegen. En als je nadenkt, moet je juist even stoppen met maken. Ik herken dat van mezelf. Ik kan vooraf ook denken: dit gaat niet lukken. Maar dat weet je pas als je het probeert.”
Experimenteren en je eigen richting vinden
Na haar afstuderen wist Sam niet precies wat ze wilde. En dat vond ze eerst spannend. “Je wordt zo breed opgeleid en je kunt zoveel kanten op. Dus ik ben nu aan het onderzoeken: wil ik meubels ontwerpen? Wil ik schilderen? Wil ik schrijven? Of toch meer interieurprojecten doen?”
In haar eigen studio werkt ze intuïtief. “Ik begin gewoon met maken, zoals schilderijen of grote maquettes. Van die dingen waarvan je eerst denkt: wat is dit eigenlijk? Maar als je langer kijkt, ontdek je steeds meer.” Zo ontdekt ze al makend haar richting.
Ook schrijven speelt daarin een rol. Tijdens haar afstuderen schreef ze een tekst vanuit frustratie over de maatschappij en de druk die ze voelt. “Dat moest er gewoon uit.” Met dat werk meldde ze zich last minute aan voor de Dutch Design Week. Daar presenteerde ze een groot deel van haar afstudeerprojecten, waaronder de schreeuwcabine, een video-installatie en een stoel. “Drie dagen voor de deadline dacht ik: ik stuur het gewoon op.” Ze werd geselecteerd en presenteerde daar haar werk. “Dat soort dingen gebeuren dus als je het gewoon probeert.”
Je hoeft het nog niet te weten
“Veel mensen willen bij het kiezen van een studie een lijstje met ‘dit kun je worden’. Maar zo werkt het niet.” Volgens Sam draait de opleiding juist om ontdekken. “Je wordt niet één richting op gestuurd. Je gaat zelf uitzoeken wat bij je past. En dat kan ook iets onverwachts zijn. Ik dacht na mijn studie ineens: misschien wil ik wel zangeres worden. En als dat het is, dan is dat ook goed. Maar daar was ik zonder deze opleiding nooit achter gekomen.”
Een keuze nu hoeft dus niet alles vast te legen. “Je kiest iets voor de komende jaren, maar dat betekent niet dat je dit over twintig jaar nog doet.” Zelf zit ze nog midden in dat proces. “Ik heb nu een eigen studio, maar ben nog steeds aan het uitzoeken wat ik precies wil maken. Ik hoop dat ik daarin steeds meer richting vind, maar dat zoeken zelf vind ik ook heel leuk. Ik ben iemand die snel stress heeft, maar hierin totaal niet. Dat zegt voor mij genoeg. Ik word hier gewoon heel blij van. En dat is uiteindelijk waar je het voor doet.”