CFT en sterrenkunde: Léonie componeert voor planeten
Léonie Bertram begon aan Composition for Film and Theatre (CFT) aan ArtEZ Conservatorium in Arnhem met één duidelijk doel: filmcomponist worden. Tijdens de studie ontdekte ze wat er nog meer mogelijk is en raakte ze geïnteresseerd in componeren voor games, songwriting en koormuziek. Die ruimte om verschillende richtingen te onderzoeken, gebruikte ze ook voor haar afstudeerperformance. Daarin kwamen muziek en haar oude liefde voor astronomie samen. Ze kreeg een - heel zeldzame - tien voor haar final.

Still uit de final van Léonie Bertram
Bij Composition for Film and Theatre ontdek je je richting
Wat Composition for Film and Theatre volgens Léonie bijzonder maakt, is de ruimte om te ontdekken wat voor componist je wilt zijn.
“Bij CFT hoor je in het eerste jaar veel studenten zeggen: ‘Ik wil filmcomponist worden en niets anders’. Maar tijdens de studie verandert dat.”
Dat gebeurde ook bij haar. Zelf begon ze de opleiding “100 procent overtuigd” dat ze voor films wilde componeren. Toch bleef ze openstaan voor nieuwe richtingen. Zo maakte ze tijdens de studie onder meer kennis met componeren voor games. Een heel ander proces dan ze tot dan toe gewend was.
“In games heb je geen vaste scène: de speler beweegt zich vrij door de game. Je moet dus muziek maken die past bij de omgeving en bij wat er op dat moment gebeurt, zonder dat het saai wordt als je er een paar minuten achter elkaar naar luistert. Er is geen duidelijk begin of einde; het werkt meer als een loop. Je denkt daardoor heel anders na over muziek.”
“Bij CFT hoor je in het eerste jaar veel studenten zeggen: ‘Ik wil filmcomponist worden en niets anders’. Maar tijdens de studie verandert dat.”

Composities voor planeten
In Léonies afstudeerperformance bracht ze twee van haar interesses samen: muziek en astronomie. Ook werkte ze samen met andere disciplines.
“Na de middelbare school heb ik erover nagedacht om sterrenkunde te gaan studeren. Ik was heel erg geïnteresseerd in wetenschap en stond voor de keuze: ga ik iets artistieks doen of kies ik voor de wetenschap? Het heeft ook wel iets poëtisch dat ik die twee werelden in mijn afstudeerwerk samen heb kunnen brengen.”
Voor haar final schreef Léonie composities voor alle planeten, inclusief Pluto. “Technisch gezien geen planeet,” voegt ze toe. Als inspiratiebron noemt ze onder meer The Planets van componist Gustav Holst.
“Voor het concept ben ik uitgegaan van astronomische feiten en theorieën. Bijvoorbeeld van de samenstelling van planeten, hoe ze draaien of hoe groot ze zijn. Maar ik keek ook naar mythologie, bijvoorbeeld naar verhalen over Neptunus en Venus.”
De afstudeervoorstelling werd een interdisciplinair project waarin compositie, koorzang, beweging en schilderkunst samenkwamen. Het samenwerken met andere disciplines was niet nieuw voor Léonie: binnen CFT had ze daar in verschillende projecten al ervaring in opgedaan.
Heel zeldzaam was het cijfer dat Léonie kreeg voor haar final: een tien. Volgens Vanessa Lann, hoofd van CFT, komt zo'n cijfer ongeveer één keer in de tien jaar voor.

“Ik ga de studie echt missen. Al de lessen en de docenten en de band die je met ze hebt. ArtEZ voelt een beetje als familie.”
Stap buiten je eigen compositiebubbel
Léonies advies aan studiekiezers en nieuwe studenten, sluit aan bij wat ze zelf tijdens de opleiding deed: uitproberen en samenwerken.
“Als je CFT studeert, kan het een heel goed idee lijken om jezelf op te sluiten in je kelder en achter je computer muziek te schrijven. Maar het is juist ontzettend inspirerend om contact te zoeken en samen te werken met mensen van andere opleidingen. Stap uit je comfortzone. Werk op een manier die nieuw voor je is en doe dat samen met anderen.”
Samenwerken met andere disciplines kan er ook voor zorgen dat je anders naar je eigen toekomst kijkt. Tijdens de studie zag Léonie meer studenten van gedachten veranderen. Ze wilden niet meer alleen filmcomponist worden maar kregen door de opleiding een bredere blik op het vak.
Nu haar studie erop zit, weet Léonie nog niet precies welke richting ze opgaat. Wel wil ze haar final verder ontwikkelen en opnieuw uitvoeren. Ook wil ze verder met songwriting, componeren voor games en koormuziek.
