Jona ten Napel
Eenvoudig. Veelvormig.
Zoeken naar een verrijking van de monotone woontypologie
*The original Dutch version of this text has been retained for artistic reasons.
Eenvoudig. Veelvormig.
Zoeken naar een verrijking van de monotone woontypologie
Welkom
De waarde van architectuur is moeilijk te vatten en wordt niet door iedereen begrepen, maar speelt wel degelijk een belangrijke rol in ieders leven. Architecten worden opgeleid om vorm te geven aan de gebouwen waarin we werken, ontspannen en natuurlijk wonen. Ik wil met dit afstudeeronderzoek graag laten zien dat leven in compacte woontypologieën niet hoeft te betekenen dat je moet inleveren op ruimtelijke kwaliteit. Ik heb het geluk dat ik dagelijks de kracht en het plezier ervaar van een eenvoudige maar goed ontworpen woning en dit kan in mijn ogen ook een verrijking zijn voor anderen. Dit werk is daarom bedoeld voor iedereen die toe is aan een nieuwe kijk op onze huidige manier van wonen.
Een leven met minder, kan zoveel meer zijn.
Onderzoeksvraag
Kan ik een ontwerpvoorstel doen voor een cluster van vernieuwende architectonische woningtypologieën voor de doelgroep een- en tweepersoonshuishoudens in
Nederland om hiermee het woningaanbod in een bestaand stadsdeel te verrijken en te verdichten?
Samenvatting
In de analyse van de doelgroep en het huidige aanbod compacte woontypes werd ontdekt dat er, naast enkele praktische tekortkomingen, weinig ruimte was voor de geest. Om te kunnen komen tot fantasierijke woningen die echt een alternatief kunnen zijn voor de norm, is er geput uit boeken die zorgden voor een verdieping van kennis met een prikkelende, filosofische en poëtische laag op architectonisch vlak.
Het doel was duidelijk: op zoek naar een systeem voor ruimtelijke kwaliteit in kleine woningen en het recht op persoonlijke verbeelding op het wonen. Al snel bleek dat naast de binnenruimte ook ruimte voor collectiviteit van groot belang is. Een architectonisch ontwerp voor compacte woningen kan, of moet misschien wel, ontmoeting tussen bewoners mogelijk maken en ze het gevoel geven onderdeel te zijn van een gemeenschap. Het heeft ervoor gezorgd dat het ontwerp uiteindelijk zoekt naar verrijking in binnen, buiten- en tussenruimte.
Met eigen ideeën in woord en beeld is toegewerkt naar een concept voor het vergroten van de verblijfskwaliteit in woningen voor een- en tweepersoonshuishoudens. Belangrijk uitgangspunt dat in het proces is gehanteerd, is het maken van ruimte voor dagdromen, verbeelding en eigen interpretatie om te zorgen voor een persoonlijke woonervaring in de voorgestelde woningtypologieën. Het zijn woningen geworden die zich bovendien bevinden op het snijvlak van individu en collectief. Iedere woning voegt zich in een systeem, maar is autonoom te bewonen en kan zich aanpassen aan jouw manier van leven, in plaats van andersom.
Het totaalontwerp bestaat uiteindelijk uit meerdere onderdelen. De op zichzelf staande woonruimtes zijn van groot belang, maar ook de structuur op gebouwniveau en maakbaarheid spelen een belangrijke rol omdat er wordt nagedacht over een serieuze actuele uitdaging waar we in Nederland mee te maken hebben. De gekozen bouwmethodiek en relatief eenvoudige materialisatie dragen hier sterk aan bij.
Het vooronderzoek naar de poëzie die architectuur in zich kan hebben heeft geleid tot de ruimte-vormers. Deze zijn in de woninginterieurs meer dan puur functioneel van aard. Ze geven de open ruimte een ankerpunt en een betekenis. De schaal van deze elementen positioneert zich tussen architectuur en interieur en vervaagt deze grens. De plekken die hierdoor ontstaan krijgen, afgezien van de vaste elementen, geen vooraf gedefinieerde functie toegeschreven en zijn vrij om te gebruiken naar eigen inzicht: gebruiksneutraliteit in de woonruimte.
Om de doelgroep een gezicht te geven is voor vijf fictieve huishoudens een woonruimte ontworpen met gebruik van deze ruimte-vormers. Omdat ze ontworpen zijn met verschillende bewoners in gedachten, zijn de woonruimtes gevarieerd van karakter. Ze hebben echter ook een sterke conceptuele overeenkomst. Een belangrijke randvoorwaarde is namelijk dat de compacte woningen ruimtelijk aanvoelen en daarom kun je in iedere variant veelal het gevoel ervaren in één grote ruimte te zijn.
De gezamenlijke ruimtes zorgen ervoor dat bepaalde functies aan de individuele woningen onttrokken kunnen worden en gebundeld op een logische plek binnen het totale gebouw. Het zorgt daarnaast voor ontmoeting en ze hebben dus ook een belangrijke sociale functie in de stedenbouwkundige opzet.
Uiteindelijk zijn meerdere gebouwvormen bedacht en zijn de concepten ook getest op meerdere locaties. De bewuste keuze voor de afwijkende vorm van de woning heeft niet alleen voor de interieurs geresulteerd in onalledaagse oplossingen, maar hierdoor is ook een rijkere en vernieuwende manier van onderlinge woningschakeling ontstaan waar in een meervoud aan gradaties wordt samengewoond. Door de schaal van de gebouwen en de verschillende opties voor clustering is het mogelijk geworden deze toe te passen in bestaande stedelijke structuren. De enkellaags, dubbellaags en meerlaags gebouwen vormen samen een ‘context-gerelateerdetoolbox’. Deze is te gebruiken bij het maken van een stedenbouwkundige invulling met woningen voor een- en tweepersoonshuishoudens en hiermee voor het verrijken en verdichten van het woningaanbod.
Jona ten Napel
Eenvoudig. Veelvormig.
Zoeken naar een verrijking van de monotone woontypologie
This page was last updated on October 6, 2026
Are you featured on this page? Do you have a comment? Please email the content team.